Tako Kheladze’s sermon

(ტექსტი ქართულ ენაზე იხ. ქვემოთ)

The fifth chapter of the Gospel of Mark tells us two different stories that, at first glance, appear significantly different from each other; yet, both present similar lessons about human nature, faith, and fear.

The main protagonist of the first story is a woman who has suffered from bleeding for twelve years. She quietly pushes through the crowd just to touch Jesus’ cloak, believing that even this small act can heal her.

The second story is about Jairus, a synagogue leader, who begs Jesus to visit him and save his dying daughter. However, while Jesus is speaking to others, Jairus is informed that his daughter has died. Those around him try to persuade him not to bother Jesus any further, as all hope is lost. At that moment, Jesus responds with just a few words: “Do not be afraid, only believe” (Mark 5:36).

Ultimately, Jesus saves Jairus’ child. But this passage is not merely about a miracle. It shows us the importance of human choice.

Both the woman and Jairus face completely hopeless situations. Neither has any concrete proof that Jesus will solve their problems. On the contrary, their circumstances are dire, prompting them toward despair. In such circumstances, fear is a natural and completely understandable reaction.

Yet both choose hope instead of despair.

This is the most important message of this episode for me: to believe when it is impossible to be certain. In other words, faith as a choice.

Faith is often defined as the absence of doubt, but the Gospel of Mark offers a different picture.

In this story, faith is so strong and tangible precisely because they have reasons to doubt. If uncertainty did not exist, what power would faith have? Or would courage even exist if there were no fear?

I see this same meaning in the story of the crucifixion of Jesus Christ. Traditionally, the path Christ walked is considered the ultimate manifestation of divine love and humanity’s salvation. However, in my opinion, one of the most important aspects of this story lies in Jesus’ human nature. In the Gospels, Jesus is not presented as an untouchable being standing above pain and fear. On the contrary, he experiences suffering, betrayal, loneliness, inner struggle, and despair.

Therefore, the significance of his sacrifice lies not in fearlessness, but in choice—to do what he believes is right, despite the fear.

This is particularly clear in the Gethsemane garden episode that precedes the crucifixion. Jesus says to his disciples: “My soul is deeply grieved, to the point of death; remain here and keep watch with me.” Then he withdraws, falls face down, and prays: “My Father, if it is possible, let this cup pass from me; yet not as I will, but as you will.”

These words clearly show that Jesus does not walk the path of crucifixion without hesitation. He knows exactly what awaits him, and he hopes that this trial might pass him by. Nevertheless, what is essential is that he freely and consciously continues on the path he considers his calling.

Thus, the fifth chapter of Mark and the Gethsemane garden episode represent the same principle from different perspectives. In Mark chapter five, Jesus tells others: “Do not be afraid, only believe.” In Gethsemane, he lives by these words himself. The one who urges Jairus not to lose hope even when everything seems over later finds himself facing fear and makes the very same choice.

Faith is not only what Jesus preaches; it is also what he embodies in his own life.

Against the backdrop of this interpretation, the concept of courage takes on a different meaning as well. In everyday perception, courage is often associated with fearlessness, though biblical narrative offers a deeper understanding. Courage is not the absence of fear; it is the decision not to let fear define one’s actions. The woman chooses to strive for healing. Jairus chooses to continue the journey with Jesus. Jesus chooses the path of the crucifixion.

In all three cases, fear exists, but in none of them is it given the final say.

This is precisely where one of the main ethical messages of the Gospel of Mark lies: faith does not exclude fear, but gives a person the strength, despite fear, to keep moving forward and remain faithful to what they truly believe.

In his essay Alone Again, sociologist Zygmunt Bauman contrasts two philosophers whose views on human nature differ radically. Bauman attributes this to their differing life experiences.

Russian philosopher Lev Shestov, whose life was filled with a dissident past, political repression, and the painful experience of exile, repeatedly used the famous saying: Homo homini lupus est — “Man is a wolf to man.” For him, the world was a space of distrust, violence, and constant danger.

In contrast, Danish philosopher Knud Ejler Løgstrup argued that human life is based on trust in another human being. He was born, lived, and died in a peaceful, stable, and safe Copenhagen. His experience allowed for the possibility of trust in the world, whereas Shestov’s experience pushed him toward the opposite conclusion.

Recalling these two different perspectives raises an important question: Is there a possibility to see the world beyond our personal experience? To what extent does our experience define who we become, and how free are we to choose our own response to the events that happen in life?

Gospel narratives offer an answer according to which suffering shapes a person, but does not enslave them. The bleeding woman could have given in to despair after twelve years of suffering and disappointment, yet she chose faith. Jairus could have resigned himself to the inevitability of death, but he did not lose hope. Jesus, too, could have responded to violence with hatred, yet he chose love, forgiveness, and sacrifice.

Jesus, too, seems to have made the choice to follow his calling despite pain and fear—the kind of fear and pain that any human being experiences.

In each of these stories, what matters decisively is not just the circumstances, but the human choice. Fear, suffering, and injustice are real, but ultimately they do not determine a person’s future behavior.

Every experience teaches us something, but it is up to us how we interpret this lesson. Pain can deepen our capacity for empathy because it teaches us what it means to suffer. Yet that same pain can convince us that every person is an enemy. Fear can lead us to hatred, but it can also become a source of courage. Thus, the main question is not what happens to us, but how we respond to the events that occur in our lives.

This message is particularly relevant in the modern world. Every day we see war, political oppression, violence, and the growing polarization of societies. In such circumstances, fear often fuels distrust and hatred, because understanding another person is far more difficult than perceiving them as an enemy. Nevertheless, there are people who choose a different path: journalists who continue to report the truth under persecution; humanitarian workers who help strangers even at the cost of their own lives; citizens who fight for justice even when it carries high risks. Their example demonstrates that experience does not fully dictate human choice.

In this respect, the most important freedom a person has is the freedom to choose how to respond to the events happening around them. This is where I see the essential significance of Jesus’ sacrifice. It is a story of freedom—a freedom that gives us the opportunity to choose faith over fear, forgiveness over revenge, love over hatred, and hope over despair.

The Gospel of Mark expresses this message with the words: “Do not be afraid, only believe” (Mark 5:36). The crucifixion is [the embodiment of] these words. This is not merely a call to faith; it is a call to freedom—the freedom that allows a human being to define who they will become. Our experiences may shape us, but the final decision still rests with us.

თაკო ხელაძე

მარკოზის სახარების მეხუთე თავი ორ სხვადასხვა ისტორიას გვიყვება, რომლებიც ერთი შეხედვითერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება, თუმცა ორივე მათგანი ადამიანის ბუნების, რწმენისა და შიშის შესახებ მსგავს გაკვეთილებს წარმოადგენს.

პირველი ისტორიის მთავარი გმირი – ქალია, რომელიც თორმეტი წლის განმავლობაში სისხლდენითიტანჯება. იგი ჩუმად მიიწევს ხალხში, რათა იესოს მხოლოდ მოსასხამს შეეხოს, რადგან სწამს, რომამ მცირე მოქმედებასაც კი შეუძლია მისი განკურნება.

მეორე ისტორია სინაგოგის წინამძღოლ იაიროსზეა, რომელიც იესოს ევედრება, ეწვიოს მას და მისიმომაკვდავი ქალიშვილი გადაურჩინოს. თუმცა, სანამ იესო სხვებს ესაუბრება, იაიროსს აცნობებენ, რომ მისი ქალიშვილი გარდაიცვალა. გარშემომყოფები არწმუნებენ, რომ აღარ შეაწუხოს იესო, რადგან ყოველგვარი იმედი გადაწურურლია. ამ დროს იესო მხოლოდ რამდენიმე სიტყვით პასუხობს: „ნუ გეშინია, მხოლოდ გწამდეს“ (მარკოზი 5:36).

საბოლოოდ, იესო იაიროსს შვილს გადაურჩენს. მაგრამ, ეს პასაჟი მხოლოდ სასწაულის შესახებ არგახლავთ. ის გვაჩვენებს ადამიანის არჩევანის მნიშვნელობას.

როგორც ქალი, ისე იაიროსი სრულიად უიმედო ვითარების წინაშე იმყოფებიან. არცერთ მათგანს არაქვს რაიმე მტკიცებულება იმისა, რომ იესო მათ პრობლემებს გადაუჭრის. პირიქით, მათიმოცემულობა სავალალოა, და უბიძგებს მათ სასოწარკვეთისკენ. ასეთ ვითარებაში შიში ბუნებრივიდა სრულიად გასაგები რეაქციაა.

თუმცა ორივე მათგანი სასოწარკვეთის ნაცვლად იმედს ირჩევს.

სწორედ ეს არის ამ ეპიზოდის ჩემთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი გზავნილი: ირწმუნო მაშინ, როდესაც შეუძლებელია იყო დარწმუნებული. ანუ რწმენა როგორც არჩევანი.

რწმენა ხშირად განიმარტება, როგორც ეჭვის არარსებობა, მაგრამ მარკოზის სახარება განსხვავებულსურათს გვთავაზობს.

მოცემულ ამბავში რწმენა სწორედ იმიტომ არის ასეთი ძლიერი და ხელშესახები, რომ მათ ეჭვისსაფუძველი აქვთ. თუ გაურკვევლობა არ იარსებებდა, რა ძალა ექნებოდა რწმენას? ან იარსებებდა კისიმამაცე, შიში რომ არ არსებობდეს?

ამავე საზრისს მე იესო ქრისტეს ჯვარცმის ისტორიაშიც ვხედავ. ტრადიციულად, ქრისტეს განვლილიგზა ღვთიური სიყვარულისა და კაცობრიობის ხსნის უმაღლეს გამოვლინებად განიხილება. თუმცა, ჩემი აზრით, ამ ამბის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ასპექტი იესოს ადამიანურ ბუნებაშიმდგომარეობს. სახარებებში იესო არ არის წარმოდგენილი როგორც ტკივილისა და შიშის მიღმამდგომი, ხელშეუხებელი არსება. პირიქით, იგი განიცდის ტანჯვას, ღალატს, მარტოობას, შინაგანბრძოლასა და სასოწარკვეთას.

ამიტომაც მისი მსხვერპლის მნიშვნელობა (უშიშრობაში კი არა,) არჩევანში მდგომარეობს — გააკეთოს ის, რაც სწორად მიაჩნია, მიუხედავად შიშისა.

ეს განსაკუთრებით ნათლად ჩანს გეთსემანიის ბაღის ეპიზოდში, რომელიც ჯვარცმას წინ უსწრებს. იესო მიმართავს მოწაფეებს: „დამწუხრებულია ჩემი სული სიკვდილამდე; დარჩით აქ და იფხიზლეთჩემთან ერთად.“ შემდეგ კი განმარტოვდება, პირქვე დაემხობა და ლოცულობს: „მამაო ჩემო, თუშესაძლებელია, ამცდეს ეს სასმისი; თუმცა არა როგორც მე მსურს, არამედ როგორც შენ.“

ეს სიტყვები ნათლად აჩვენებს, რომ იესო ჯვარცმის გზას ყოყმანის გარეშე არ გადის. მან ზუსტადიცის, რა ელის, და იმედი აქვს, რომ ეს განსაცდელი შეიძლება ასცდეს. მიუხედავად ამისა, არსებითიაის, რომ იგი თავისუფლად და შეგნებულად აგრძელებს იმ გზას, რომელსაც საკუთარ მოწოდებადმიიჩნევს.

ამრიგად, მარკოზის სახარების მეხუთე თავი და გეთსემანიის ბაღის ეპიზოდი ერთი და იმავეპრინციპს განსხვავებული პერსპექტივიდან წარმოაჩენს. მარკოზის მეხუთე თავში იესო სხვებსეუბნება: „ნუ გეშინია, მხოლოდ გწამდეს.“ გეთსემანიაში კი თავად ცხოვრობს ამ სიტყვებით. ის, ვინციაიროსს მოუწოდებს, იმედი არ დაკარგოს მაშინაც კი, როდესაც ყველაფერი დასრულებული ჩანს, მოგვიანებით თავად აღმოჩნდება შიშის წინაშე და იმავე არჩევანს გააკეთებს.

რწმენა არ არის მხოლოდ ის, რასაც იესო ქადაგებს; ეს არის ისიც, რასაც იგი საკუთარ ცხოვრებაშიგანახორციელებს.

ამ ინტერპრეტაციის ფონზე, განსხვავებულ მნიშვნელობას იძენს გამბედაობის ცნებაც. ყოველდღიურწარმოდგენაში გამბედაობა ხშირად უშიშრობასთან ასოცირდება, თუმცა ბიბლიური თხრობა უფროღრმა გაგებას გვთავაზობს. გამბედაობა არ არის შიშის არარსებობა; იგი არის გადაწყვეტილება, რომშიშმა არ განსაზღვროს ადამიანის მოქმედება. ქალი ირჩევს განკურნებისკენ სწრაფვას. იაიროსიირჩევს იესოსთან ერთად გზის გაგრძელებას. იესო ირჩევს ჯვარცმის გზას.

სამივე შემთხვევაში შიში არსებობს, მაგრამ არც ერთ შემთხვევაში მას არ ენიჭება საბოლოო სიტყვა.

სწორედ ამაში მდგომარეობს მარკოზის სახარების ერთ-ერთი უმთავრესი  ეთიკური გზავნილი: რწმენა არ გამორიცხავს შიშს, არამედ ადამიანს აძლევს ძალას, შიშის მიუხედავად, განაგრძოს სვლადა დარჩეს ერთგული იმისა, რაც ჭეშმარიტად მიაჩნია.

სოციოლოგი ზიგმუნდ ბაუმანი თავის ნარკვევში „ისევ მარტონი“ ერთმანეთს უპირისპირებს ორფილოსოფოსს, რომელთა შეხედულებები ადამიანის ბუნების შესახებ რადიკალურად განსხვავდება. ამის მიზეზად ბაუმანი მათ განსხვავებულ ცხოვრებისეულ გამოცდილებას მიიჩნევს.

რუსი ფილოსოფოსი ლევ შესტოვი, რომლის ცხოვრება დისიდენტური წარსულით, პოლიტიკურირეპრესიებითა და ემიგრაციის მტანჯველი გამოცდილებით იყო სავსე, იმეორებდა ცნობილგამონათქვამს: Homo homini lupus est — „ადამიანი ადამიანისთვის მგელია“. მისთვის სამყაროუნდობლობის, ძალადობისა და მუდმივი საფრთხის სივრცე იყო.

ამის საპირისპიროდ, დანიელი ფილოსოფოსი კნუდ ეჟლერ ლოგსტრუპი ამტკიცებდა, რომ ადამიანისცხოვრება სხვა ადამიანისადმი ნდობაზეა დაფუძნებული. იგი დაიბადა, ცხოვრობდა დაგარდაიცვალა მშვიდ, სტაბილურ და უსაფრთხო კოპენჰაგენში. მისი გამოცდილება სამყაროსადმინდობის შესაძლებლობას ქმნიდა, მაშინ როდესაც შესტოვის გამოცდილება საპირისპიროდასკვნისკენ უბიძგებდა.

ამ ორი განსხვავებული ხედვის გახსენება ერთ მნიშვნელოვან კითხვას ბადებს: არსებობს თუ არაშესაძლებლობა, სამყარო ჩვენი პირადი გამოცდილების მიღმა დავინახოთ? რამდენადგანსაზღვრავს ჩვენი გამოცდილება იმას, თუ ვინ ვხდებით, და რამდენად თავისუფლები ვართ, თავად ავირჩიოთ ჩვენი პასუხი ცხოვრებაში მომხდარ მოვლენებზე?

სახარებისეული თხრობები გვთავაზობენ პასუხს, რომლის მიხედვითაც ტანჯვა ადამიანს აყალიბებს, მაგრამ არ ატყვევებს. სისხლმდინარ ქალს შეეძლო, თორმეტწლიანი ტანჯვისა და იმედგაცრუებისშემდეგ, სასოწარკვეთას დანებებოდა, თუმცა მან რწმენა აირჩია. იაიროსს შეეძლო სიკვდილისგარდაუვალობას შერიგებოდა, მაგრამ იმედი არ დაუკარგავს. იესოსაც შეეძლო ძალადობისთვისსიძულვილით ეპასუხა, თუმცა მან სიყვარული, პატიება და მსხვერპლი აირჩია.

იესომაც, არჩევანი – მიჰყოლოდა თავის მოწოდებას – ჩანს რომ გააკეთა მიუხედავად ტკივილისა დაშიშისა, ისეთი შიშის და ტკივილისა რომელსაც ნებისმიერი ადამიანი განიცდის.

 თითოეულ ამ ისტორიაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს არა მხოლოდ გარემოებებს, არამედადამიანის არჩევანს. შიში, ტანჯვა და უსამართლობა რეალურია, მაგრამ ისინი საბოლოოდ არგანსაზღვრავენ ადამიანის მომავალს.ქცევას.

ყოველი გამოცდილება რაღაცას გვასწავლის, თუმცა ჩვენზეა დამოკიდებული, როგორ გავიაზრებთ ამგაკვეთილს. ტკივილმა შეიძლება გაგვიღრმავოს თანაგრძნობის უნარი, რადგან გვასწავლის, რასნიშნავს ტანჯვა. თუმცა, იმავე ტკივილმა შეიძლება დაგვარწმუნოს, რომ ყველა ადამიანი მტერია. შიშმა შეიძლება სიძულვილამდე მიგვიყვანოს, მაგრამ ასევე შეუძლია სიმამაცის წყაროდ იქცეს. ამდენად, მთავარი კითხვა არ არის, რა გვემართება, არამედ ის, როგორ ვპასუხობთ იმ მოვლენებს, რომლებიც ჩვენს ცხოვრებაში ხდება.

ეს გზავნილი განსაკუთრებით აქტუალურია თანამედროვე სამყაროში. ყოველდღიურად ვხედავთ ომს, პოლიტიკურ ჩაგვრას, ძალადობასა და საზოგადოებების მზარდ პოლარიზაციას. ასეთ ვითარებაშიშიში ხშირად უნდობლობასა და სიძულვილს აძლიერებს, რადგან სხვისი გაგება გაცილებით რთულია, ვიდრე მისი მტრად აღქმა. მიუხედავად ამისა, არსებობენ ადამიანები, რომლებიც სხვა გზას ირჩევენ: ჟურნალისტები, რომლებიც დევნის პირობებში სიმართლის გაშუქებას აგრძელებენ; ჰუმანიტარულიორგანიზაციების თანამშრომლები, რომლებიც საკუთარი სიცოცხლის ფასადაც კი ეხმარებიან უცნობადამიანებს; მოქალაქეები, რომლებიც სამართლიანობისთვის იბრძვიან მაშინაც კი, როდესაც ესმაღალ რისკებთანაა დაკავშირებული. მათი მაგალითი ცხადყოფს, რომ გამოცდილება ადამიანისარჩევანს სრულად არ განსაზღვრავს.

ამ თვალსაზრისით, ადამიანის ყველაზე მნიშვნელოვანი თავისუფლება არის თავისუფლება, თავადაირჩიოს, როგორ უპასუხებს მის გარშემო მიმდინარე მოვლენებს. სწორედ ამაში ვხედავ იესოსმსხვერპლის არსებით მნიშვნელობას. ეს არის თავისუფლების ისტორია — თავისუფლებისა, რომელიც გვაძლევს შესაძლებლობას, შიშის ნაცვლად რწმენა ავირჩიოთ, შურისძიების ნაცვლად — პატიება, სიძულვილის ნაცვლად — სიყვარული, ხოლო სასოწარკვეთის ნაცვლად — იმედი.

მარკოზის სახარება ამ გზავნილს სიტყვებით გამოხატავს: „ნუ გეშინია, მხოლოდ გწამდეს“ (მკ. 5:36). ჯვარცმა ამ სიტყვების

. ეს არ არის მხოლოდ მოწოდება რწმენისკენ; ეს არის მოწოდება თავისუფლებისკენ — იმთავისუფლებისკენ, რომელიც ადამიანს აძლევს შესაძლებლობას, თავად განსაზღვროს, ვინ გახდება. ჩვენი გამოცდილება შეიძლება გვაყალიბებდეს, მაგრამ საბოლოო გადაწყვეტილება მაინც ჩვენზეა დამოკიდებული.